Продаж “Нафтану” – чысты бізнэс без палітыкі?
Разважаючы пра магчымы продаж “Нафтану” расійскай кампаніі “Лукойл”, беларускі эканаміст Леанід Заіка назваў гэта вымушанай неабходнасцю. І абвінаваціў расійскі бізнэс у тым, што давёў прадпрыемства да стратнага стану. А яго маскоўскі калега Яўген Ясін лічыць такія паводзіны “Лукойла” нармальнымі і не выключае таго, што кампанія будзе лабіраваць інтарэсы Лукашэнкі.
Днямі Мінск у чарговы раз наведаў прэзідэнт расійскай кампаніі “Лукойл” Вагіт Алякпераў. Нагадаем, першы раз расійскі алігарх прыязджаў у Беларусь у 2006 годзе. Па звестках, ён высвятляў магчымасці набыцця нафтаперапрацоўчага камбіната “Нафтан”. Як вядома, прадпрыемства так і засталося беларускім. Але па словах эканаміста Леаніда Заікі, за апошні год беларускія прадпрыемствы нафтаперапрацоўчай прамысловасці раптоўна з прыбытковых ператварыліся ў стратныя. І цяпер шанц набыць маёмасць у Беларусі ў “Лукойла” павялічыліся. Улады, кажа ён, проста вымушаныя будуць яго прадаць.
Леанід Заіка: “Калі Расія, па вялікім рахунку, перапыніла пастаўкі нафты, нашы заводы мінулым летам мелі рэнтабельнасць 3,3%. Як у малочнай прамысловасці, што вельмі мала. А ўжо восенню іх прыбытковасць склала ўсяго 1%. Сыходзячы з апублікаваных дадзеных гадавога балансу, на Мазырскім заводзе адмоўны прыбытак. Інакш – яны сталі стратнымі”.
На думку эканаміста, скарачэнне паставак у Беларусь нафты для пераапрацоўкі з’яўлялася запланаванай акцыяй расійскіх нафтавых кампаній. І яны свайго дасягнулі. Праўда, кажа эканаміст, з “дапамогай” кіраўніцтва краіны.
Леанід Заіка: “Апынулася, што мы вельмі дрэнныя ўласнікі. Нашы палітыкі не здолелі сфармаваць бізнэс-каманду і ўрадавую каманду, якая б магла правільна і граматна весці справы з Расіяй і каб гэтыя заводы засталіся беларускімі”.
Нягледзячы на тое, што беларускія ўлады не вельмі ахвотна ідуць на супрацоўніцтва з расійскім бізнэсам, аддаючы перавагу прадпрымальнікам з Бліжняга і Далёкага Ўсходу, у выпадку з прадпрыемствамі нафтаперапрацоўчай прамысловасці выбару ў беларусаў, на думку эканаміста, няма. Калі не прадаць расіянам, то будзе яшчэ горш.
Леанід Заіка: “Калі б мы на вачах у Расіі прадалі гэтыя заводы арабам, то расійскі бізнэс сказаў бы: “Прадалі, дык і завозьце арабскую нафту”. Усё скончылася б гэтым, і мы б прагарэлі. Гэта абставіны, да якіх нас прымусілі сілай, і самыя магутныя прадпрыемствы пойдуць з малатка”.
А ў сувязі з тым, што прадпрыемствы за апошні год сталі стратным, атрымаць за іх, па падліках эканаміста, больш за 1-1,5 мільярда долараў не ўдасца. Хаця рэальны іх кошт разы ў 3 большы.
Навуковы кіраўнік вышэйшай расійскай школы эканомікі прафесар Яўген Ясін, у адрозненне свайго беларускага калегі нічога дрэннага ў тым, што расійская кампанія набудзе беларускі завод, не бачыць.
Яўген Ясін: “Для тых прадпрыемстваў, якія ўваходзяць у буйную карпарацыю, азначае ўладкаванне ў ланцужок дадатковага кошту, шлях на рынкі збыту і пэўныя гарантыі, хіджыраванне рызыкі і гэтак далей”.
Па яго словах, з “Нафтанам” развітацца беларускім уладам будзе прасцей, чым з “Белтрансгазам”. Бо калі ў першым выпадку шмат адыгравала палітыка, у другім – чысты бізнэс.
Яўген Ясін: “Белтрансгаз” -- іншая справа. Гэта – стратэгічны рэсурс. Калі яго згубіць, то губляецца і магчымасць нейкіх палітычных манёўраў. А ў дадзеным выпадку справа больш камерцыйная. І трэба мець на ўвазе, што вашаму заводу патрабуецца сыравіна, трэба забяспечыць яе сістэматычныя пастаўкі. Уваходжанне ў расійскую кампанію, якая і здабывае і перапрацоўвае нафту, гэта гарантыя працы”.
Расійскі эканаміст не выключае таго, што давядзенне беларускіх нафтаперапрацоўчых прадпрыемстваў да страты рэнтабельнасці было запланавана расійскімі кампаніямі.
Яўген Ясін: “Я не выключаю той магчымасці, што яны ўсё рабілі для паніжэння рынкавага кошту прадпрыемства, каб потым набыць як танней”.
Не выключыў ён і таго, што маюць рацыю некаторыя эксперты, якія сцвярджаюць, што Лукашэнка прадае “Нафтан” менавіта “Лукойлу” таму, што той будзе лабіраваць яго палітычныя інтарэсы ў Расіі. Хоць і выказаў сумнеў, што сёння ад такога лабіравання будзе вялікая карысць.
Яўген Ясін: “Ёсць кампаніі, якія бліжэй да расійскага кіраўніцтва, чым “Лукойл”. Ён, канешне, можа лабіраваць, але мне падаецца, што сёння расійскія палітыкі значна менш залежаць ад бізнэсу, чым раней. І мяркую, што такое лабіраванне на карысць Лукашэнкі, калі ідзе размова аб палітычных адносінах, яно наўрад ці будзе паспяховым. Асабліва, калі будуць вялікія запатрабаванні. Але хто яго ведае, усё можа быць!”
Днямі Мінск у чарговы раз наведаў прэзідэнт расійскай кампаніі “Лукойл” Вагіт Алякпераў. Нагадаем, першы раз расійскі алігарх прыязджаў у Беларусь у 2006 годзе. Па звестках, ён высвятляў магчымасці набыцця нафтаперапрацоўчага камбіната “Нафтан”. Як вядома, прадпрыемства так і засталося беларускім. Але па словах эканаміста Леаніда Заікі, за апошні год беларускія прадпрыемствы нафтаперапрацоўчай прамысловасці раптоўна з прыбытковых ператварыліся ў стратныя. І цяпер шанц набыць маёмасць у Беларусі ў “Лукойла” павялічыліся. Улады, кажа ён, проста вымушаныя будуць яго прадаць.
Леанід Заіка: “Калі Расія, па вялікім рахунку, перапыніла пастаўкі нафты, нашы заводы мінулым летам мелі рэнтабельнасць 3,3%. Як у малочнай прамысловасці, што вельмі мала. А ўжо восенню іх прыбытковасць склала ўсяго 1%. Сыходзячы з апублікаваных дадзеных гадавога балансу, на Мазырскім заводзе адмоўны прыбытак. Інакш – яны сталі стратнымі”.
На думку эканаміста, скарачэнне паставак у Беларусь нафты для пераапрацоўкі з’яўлялася запланаванай акцыяй расійскіх нафтавых кампаній. І яны свайго дасягнулі. Праўда, кажа эканаміст, з “дапамогай” кіраўніцтва краіны.
Леанід Заіка: “Апынулася, што мы вельмі дрэнныя ўласнікі. Нашы палітыкі не здолелі сфармаваць бізнэс-каманду і ўрадавую каманду, якая б магла правільна і граматна весці справы з Расіяй і каб гэтыя заводы засталіся беларускімі”.
Нягледзячы на тое, што беларускія ўлады не вельмі ахвотна ідуць на супрацоўніцтва з расійскім бізнэсам, аддаючы перавагу прадпрымальнікам з Бліжняга і Далёкага Ўсходу, у выпадку з прадпрыемствамі нафтаперапрацоўчай прамысловасці выбару ў беларусаў, на думку эканаміста, няма. Калі не прадаць расіянам, то будзе яшчэ горш.
Леанід Заіка: “Калі б мы на вачах у Расіі прадалі гэтыя заводы арабам, то расійскі бізнэс сказаў бы: “Прадалі, дык і завозьце арабскую нафту”. Усё скончылася б гэтым, і мы б прагарэлі. Гэта абставіны, да якіх нас прымусілі сілай, і самыя магутныя прадпрыемствы пойдуць з малатка”.
А ў сувязі з тым, што прадпрыемствы за апошні год сталі стратным, атрымаць за іх, па падліках эканаміста, больш за 1-1,5 мільярда долараў не ўдасца. Хаця рэальны іх кошт разы ў 3 большы.
Навуковы кіраўнік вышэйшай расійскай школы эканомікі прафесар Яўген Ясін, у адрозненне свайго беларускага калегі нічога дрэннага ў тым, што расійская кампанія набудзе беларускі завод, не бачыць.
Яўген Ясін: “Для тых прадпрыемстваў, якія ўваходзяць у буйную карпарацыю, азначае ўладкаванне ў ланцужок дадатковага кошту, шлях на рынкі збыту і пэўныя гарантыі, хіджыраванне рызыкі і гэтак далей”.
Па яго словах, з “Нафтанам” развітацца беларускім уладам будзе прасцей, чым з “Белтрансгазам”. Бо калі ў першым выпадку шмат адыгравала палітыка, у другім – чысты бізнэс.
Яўген Ясін: “Белтрансгаз” -- іншая справа. Гэта – стратэгічны рэсурс. Калі яго згубіць, то губляецца і магчымасць нейкіх палітычных манёўраў. А ў дадзеным выпадку справа больш камерцыйная. І трэба мець на ўвазе, што вашаму заводу патрабуецца сыравіна, трэба забяспечыць яе сістэматычныя пастаўкі. Уваходжанне ў расійскую кампанію, якая і здабывае і перапрацоўвае нафту, гэта гарантыя працы”.
Расійскі эканаміст не выключае таго, што давядзенне беларускіх нафтаперапрацоўчых прадпрыемстваў да страты рэнтабельнасці было запланавана расійскімі кампаніямі.
Яўген Ясін: “Я не выключаю той магчымасці, што яны ўсё рабілі для паніжэння рынкавага кошту прадпрыемства, каб потым набыць як танней”.
Не выключыў ён і таго, што маюць рацыю некаторыя эксперты, якія сцвярджаюць, што Лукашэнка прадае “Нафтан” менавіта “Лукойлу” таму, што той будзе лабіраваць яго палітычныя інтарэсы ў Расіі. Хоць і выказаў сумнеў, што сёння ад такога лабіравання будзе вялікая карысць.
Яўген Ясін: “Ёсць кампаніі, якія бліжэй да расійскага кіраўніцтва, чым “Лукойл”. Ён, канешне, можа лабіраваць, але мне падаецца, што сёння расійскія палітыкі значна менш залежаць ад бізнэсу, чым раней. І мяркую, што такое лабіраванне на карысць Лукашэнкі, калі ідзе размова аб палітычных адносінах, яно наўрад ці будзе паспяховым. Асабліва, калі будуць вялікія запатрабаванні. Але хто яго ведае, усё можа быць!”
