Як еўрапейскія санкцыі на рыбалоўства паўплываюць на беларускі бізнес?

11/06/2026 - 18:45

Завод “Санта-Брэмар” / Santa Bremor

9 чэрвеня Еўракамісія абвясціла пра планы ўвесці 21-ы пакет санкцый супраць Расіі. Сярод сектараў, якія трапяць пад абмежаванні (разам з энергетыкай, фінансавымі паслугамі і крыптавалютай), аказалася і рыбалоўства.

— І, нарэшце, мы звяртаемся да аднаго з апошніх буйных сектараў, які яшчэ не быў ахоплены санкцыямі, — рыбалоўства. Мы прапануем істотныя абмежаванні на імпарт шэрагу рыбных прадуктаў і поўную забарону на іншыя, у тым ліку на траску. Акрамя таго, мы прывядзём гандлёвыя абмежаванні для Беларусі ў адпаведнасць з расійскімі, каб яна не магла служыць пралазам для расійскага гандлю, — гаворыцца ў заяве прэзідэнткі Еўракамісіі Урсулы фон дэр Ляен.

У рыбнай прамысловасці Беларусі ёсць два асноўныя гульцы: Аляксандр Машэнскі — гендырэктар “Санта-Брэмар” і Людміла Няронская — адна з уладальніц кампаніі “Саюзныя рыбныя промыслы” і блізкая сяброўка сям’і Лукашэнкі.

Ці пацерпяць бізнесы асноўных беларускіх рыбных прадпрымальнікаў пасля ўвядзення санкцый ЕС? Пра тое, як санкцыі паўплываюць на іх, Еўрарадыё спытала ў расследавальніцы і эканамічнага аглядальніка.

“Праблемай будзе забарона на ўвоз з ЕС”

Наколькі моцна санкцыі на рыбалоўства паўплываюць на Беларусь, будзе залежаць ад таго, якія менавіта абмежаванні ўвядзе ЕС.

— Калі гаворка ідзе, напрыклад, пра абмежаванне перавозкі прадукцыі з Беларусі ў Еўрасаюз, то глабальна на бізнесе Людмілы Няронскай і Аляксандра Машэнскага гэта, хутчэй за ўсё, не адаб’ецца, — лічыць журналістка-расследавальніца з “Бюро” Ксенія Вязнікоўцава.

Яна адзначае, што бізнес Няронскай даволі новы, і цяпер цяжка дакладна вызначыць яе мэтавыя рынкі. Але на дадзены момант ужо можна меркаваць, што ён не будзе арыентавацца на Еўрасаюз, каб “не рызыкаваць” пасля ўвагі з боку расследавальнікаў.

Калі ж казаць пра “Санта Брэмар” і Аляксандра Машэнскага, то тут асноўным рынкам збыту таксама з’яўляецца Расія. Таму, кажа Вязнікоўцава, такія абмежаванні не нанясуць яго бізнесу сур’ёзнага ўдару.

— Аднак сітуацыя стане праблемнай, калі будуць уведзены санкцыі на ўвоз прадукцыі або сыравіны для рыбаперапрацоўкі з Еўрасаюза ў Беларусь і Расію. Сыравіна для Машэнскага пераважна завозіцца з Нарвегіі і Ісландыі. Калі паставак сыравіны не будзе, вырабляць будзе няма з чаго, што пацягне за сабой вялікія страты.

У Няронскай у гэтым выпадку праблем будзе менш, бо яе асноўны рэсурс паступае з Далёкага Усходу. Гэтыя пастаўкі ажыццяўляюцца дзякуючы ўнутраным дамоўленасцям паміж Лукашэнкам і Пуціным і квотам на вылаў. Яна наўрад ці сутыкнецца з істотнымі цяжкасцямі, калі толькі сама не захоча пераарыентавацца на еўрапейскі рынак, што малаверагодна.

“Для Расіі — будзе адчувальна”

Эканамічны аглядальнік Андрэй Махоўскі лічыць, што новыя санкцыі ЕС могуць стаць прамым ударам па бізнесе Няронскай. Але асноўны пасыл гэтых санкцый усё ж такі ў тым, каб не дапусціць абыходу абмежаванняў расійскімі кампаніямі праз Беларусь.

— У сувязі з гэтым могуць пацярпець і іншыя вытворцы, у першую чаргу “Санта-Брэмар”, калі Еўропа вырашыць, што праз іх Расія абыходзіць санкцыі. Аднак варта ўлічваць, што ў “Санта-Брэмар” вельмі малыя аб’ёмы экспарту ў Еўропу, таму кампанія можа і не адчуць істотнага ўплыву. Але гэта толькі тэорыя.